De oorlog in Syrië brengt de Koerden dichter bij elkaar
foto: Tan Tunali

De oorlog in Syrië brengt de Koerden dichter bij elkaar

Reizend langs de grens leggen gastcorrespondenten Tan Tunali en Huib de Zeeuw vast welke impact de oorlog in Syrië op Turkije heeft. In deel 1 van de serie: de dilemma’s rond een Turks-Koerdische strijder.

Met grote halen schept Hasan Kaygisiz zand op het in linnen gewikkelde lichaam van zijn jongere broerTayfun. Een shovel komt in beweging, dit tot grote onvrede van Hasan. Met grote armgebaren maakt hij duidelijk dat de chauffeur moet stoppen. Al duurt het scheppen nog een uur, hij wil zijn broertje een zo waardig mogelijk afscheid geven. Een paar familieleden pakken hem vast en dwingen Hasan vriendelijk opzij te gaan. De zandberg komt dichterbij het graf te liggen, een aantal neven scheppen hardnekkig verder.

Op de speciale 'martelaarsbegraafplaats' in het grensstadje Nusaybin, op slechts tweehonderd meter verwijderd van Rojava knalt vuurwerk. De meer dan tienduizend aanwezigen bij de begrafenis beginnen te klappen en te zingen.‘

Op een landmijn

Hasan en zijn broer groeiden op in de westelijke Turkse havenstad Izmir. Ver weg van het bergachtige Oost-Turkije, waar de PKK strijdt voor een Koerdische staat. Hasan, die in een luxe lunchroom in Istanbul werkt, herinnert zich zijn jongere broer als een zeer intelligente jongen. ‘Hij bestudeerde op jonge leeftijd de islam en het christendom, hij liet zelfs een kruis op zijn arm tatoeëren. Toen Tafyun op de middelbare school zat, hoorde ik voor het eerst dat hij zich wilde aansluiten bij de PKK. Ik probeerde het hem nog af te raden: word advocaat en strijd op een civiele manier voor de Koerdische zaak.’ Het was tevergeefs. Elf jaar geleden was Tafyun ineens verdwenen.

Via andere strijders hoorde de familie dat Tayfun zich had aangesloten bij PKK. Soms zat hij in Turkije, dan weer in Irak of Iran. Vorig jaar kreeg Hasan ineens een telefoontje. ‘Ik sprak 45 minuten met hem, maar van de opwinding kwam ik helemaal niet uit mijn woorden. Dus ik vroeg aan mijn broertje of hij in het Turks wilde praten. 'Wat ben jij toch een slappeling geworden,' zei hij.’

Hasan wist nog maar net dat zijn broertje sinds januari in Syrië met de YPG tegen Islamitische Staat vocht, toen hij via kennissen bij de PKK te horen kreeg dat Tafyun en drie andere collega’s waren omgekomen. Net buiten de Syrisch-Koerdische stad Kobani reed hun auto op een landmijn.

‘Martelaren zijn onsterfelijk’

Een dag eerder rijden we mee met loco-burgemeester Cengiz Kok van Nusaybin. Onderweg toont hij trots talloze foto’s van hemzelf in de verwoeste stad Kobani. Met vele andere Koerdische politici uit Turkije helpen ze bij de wederopbouw van deze stad.

We zijn op weg naar de grensovergang met Syrië. Voor een gesloten hek staan een paar honderd mensen, een aantal vrouwen heeft felgekleurde sjaals om en een van hen houdt een foto omhoog van een keurig uitziende jonge dertiger, de haren netjes opzij gekamd. Het hek het gaat open. Na elf jaar kunnen de vrienden en familieleden het levenloze lichaam van Tayfun aanraken.

Na meer dan twee uur in de brandende zon, rijden de twee ambulances met loeiende sirenes Turkije binnen. In een van hen ligt het lichaam van Tayfun Kaygisiz. Vrouwen beginnen te huilen, gooien rozenblaadjes over de ambulance heen en klampen zich aan de auto vast. Tientallen mensen die in de schaduw stonden te wachten komen aangesneld en roepen ‘martelaren zijn onsterfelijk.’

Op het land waar hij gestorven is

Met de loco-burgemeester rijden we vervolgens nog twee uur in een luid toeterende colonne door de heuvels. Op bijna elke hoek van de straat bewijzen Koerden de martelaren de laatste eer door met hun handen het vredesteken te maken. Een beeld dat de Turkse regeringspartij AKP liever niet ziet. Een beeld ook dat toont dat de PKK aan populariteit wint door wél de strijd met Islamitische Staat aan te gaan, daarbij gesteund door de internationale coalitie.

Op het Azadiplein in Nusaybin worden de portretten van Abdullah Öcalan, de PKK-leider die een levenslange gevangenisstraf uitzit op het eiland Imrali, uitgerold. De duizenden aanwezigen hebben een foto van Tafyun op hun borst gespeld.

Even later spreken we een veertigjarige bezoeker van de begrafenis duidelijk zijn afschuw over de Turkse politiek in Syrië laat blijken. ‘Als Turkije opkomt voor de onderdrukte soennieten in Egypte, Birma en Palestina, waarom dan niet voor de inwoners van Kobani? Zijn dat geen moslims?’

De ambulance rijdt het Azadiplein op. De vuurrode houten kist, met de gele YPG-vlag eroverheen, wordt voorzichtig door de broers en vrienden van Tafyun op de schouders gehesen. Duizenden Koerden zetten zich in beweging, voorop lopen jongeren met de beeltenis van Öcalan. Auto’s beginnen te toeteren, uit talloze steegjes komen mensen aangesneld en voegen zich bij de stoet.

Hasan is voor het eerst in Nusaybin en ontmoet op de begrafenis talloze familieleden die hij nooit eerder heeft gezien. ‘We vroegen ons af of we hem in Izmir moesten begraven, maar uiteindelijk hebben we ervoor gekozen om Tayfun te begraven op de grond waarvoor hij vocht. Hij ligt naast zijn commandant, zo had hij dat zelf ook gewild, op het land waarvoor hij gestorven is.’

Getagged onder :

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.