Foto: Bulent Kilic (AFP)
Foto: Bulent Kilic (AFP) Foto: Bulent Kilic (AFP)

Impasse in Turkse politiek dreigt na nederlaag partij Erdogan

Na 13 jaar alleenheerschappij is de partij van president Recep Tayyip Erdogan haar absolute meerderheid kwijt. Ze moet nu een coalitie smeden. Dat belooft een zware klus te worden.

'Het Turkse electoraat heeft de presidentiële dromen van Erdogan een halt toegeroepen,' concludeert Bekir Agırdır, directeur van het peilingbureau Konda. 'De Turkse kiezer heeft de politici de opdracht gegeven met elkaar om de tafel te gaan zitten en samen te werken. De kiezer wil dat de problemen van het land met compromissen worden opgelost en niet met verdeeldheid zoals de afgelopen tijd gebeurde,' aldus Agırdır.

Erdogan wilde graag zijn presidentiële macht vergroten. Nu heeft de president vooral een ceremoniële functie. Maar om die plannen te realiseren had de partij van Erdogan, de AKP, een volstrekte meerderheid nodig in het Turkse parlement. Die is ze na zondag kwijtgespeeld, al bleef de AKP wel de grootste partij met 40,8 procent van de stemmen. De pro-Koerdische HDP haalde met 13,1 procent van de stemmen voor het eerst de kiesdrempel van 10 procent. De partij scoorde vooral erg goed in de zuidoostelijke grensregio's die samen met de aanpalende regio's in Syrië, Irak en Iran het historische Koerdistan vormen. Ook de nationalistische MHP was bij de winnaars (met 16,3 procent van de stemmen).

Feest

Al voordat officieel bekend was geworden dat de pro-Koerdische HDP de kiesdrempel had gehaald, trokken HDP-stemmers overal in Istanboel de straat op om feest te vieren. Overal danste men de traditionele halay, een volksdans uit Oost-Anatolië, en zwaaide men vanuit toeterende auto's met vlaggen. 'Turkije kan eindelijk weer ademhalen. We hebben onszelf van de dictatuur gered', zegt Zinnure Türe terwijl ze in een uitbundige kring de halay danst. 'Dit is het begin van het einde voor Erdogan.'

Het door Erdogan gewenste presidentiële systeem mag dan afgewend zijn, wat daar voor in de plaats zal komen is voorlopig zeer onduidelijk. Het Turkse politieke landschap is tot op het bot gepolariseerd. Selahattin Demirtas, co-leider van de HDP, sloot een coalitie met de AKP uit. De seculiere CHP, die licht verloor, liet een gelijkaardig geluid horen. Alleen de nationalistische MHP speculeerde direct na de uitslag openlijk over een grote coalitie met de CHP en de AKP.

Stabiliteit

Columnist Levent Gültekin denkt dat de AKP van Erdogan ervan zal profiteren als de oppositiepartijen geen coalitie weten te vormen. 'De AKP zal vervroegde verkiezingen uitschrijven en zeggen dat de stabiliteit van het land in gevaar is. Alle stemmers die de AKP bij deze verkiezingen verloren is, zullen snel terugkeren', meent Gültekin.

De komende weken zal blijken of de politieke partijen bereid zijn compromissen te sluiten. Als het parlement er niet in slaagt binnen 45 dagen een regering te vormen geeft de grondwet president Erdogan de mogelijkheid opnieuw verkiezingen af te kondigen. De economische prijs van zo'n vervroegde verkiezingen dreigt echter hoog uit te vallen. De Turkse lira leverde de dag na de verkiezingen al direct enkele procenten in ten opzichte van de euro en de dollar.

Vanuit de AKP zelf klonken uiteenlopende geluiden. Burhan Kuzu, een invloedrijk parlementslid, pleitte op Twitter meteen al voor vervroegde verkiezingen. Maar AKP- vicepremier Nurman Kurtulmus zei dan weer erop te vertrouwen dat de AKP ondanks alle moeilijkheden een coalitieregering kan vormen. Vervroegde verkiezingen waren volgens hem de allerlaatste optie.

Erdogan, die voorlopig de kaarten stevig op de borst houdt, ontmoet de komende dagen meerdere partijleiders om naar de slaagkansen van een coalitie te peilen en een impasse in de Turkse politiek te voorkomen. 'In deze nieuwe gang van zaken is het voor alle politieke partijen van cruciaal belang met de nodige voorzichtigheid te handelen en een verantwoordelijke houding aan te nemen om de atmosfeer van stabiliteit en vertrouwen alsmede onze democratische verworvenheden te behouden', klonk het sussend in een communiqué.

Getagged onder :

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.