Grote financiële risico's voor megaprojecten Istanbul
Foto: Tan Tunali

Grote financiële risico's voor megaprojecten Istanbul

Ze staan bekend als ‘de zotte projecten’. Een derde brug over de Bosporus en een derde vliegveld zijn twee projecten die reeds in aanbouw zijn. Ook ligt er een ontwerp voor een tweede Bosporus, een zeekanaal dat Kanal Istanbul heet, op de tekentafel. Doel van deze infrastructurele megaprojecten ten noordwesten van Istanboel is om het aanzien en de invloed van de Turkse regering te vergroten. Maar critici zijn, naast de financiële risico’s, vooral bang voor de ecologische gevolgen ervan.

Yeniköy, een voormalig Grieks vissersdorp aan de Zwarte Zee, was tot twee jaar geleden omringd door de noordelijke bossen van Istanboel. Het gebied herbergt belangrijke waterreservoirs en oude bruinkoolmijnen. Nu is de groene achtertuin van weleer veranderd in een immense bouwput door de aanbouw van het derde vliegveld.

Verwoesting ecosysteem

Vrachtwagens vol met aarde rijden af en aan om het heuvelachtige landschap te effenen. Een wetenschappelijk rapport dat de milieu-impact onderzocht van de bouw van het vliegveld, waarschuwde in 2014 voor klimaatverandering en verwoesting van lokale ecosystemen. Maar de Turkse regering verwierp dat rapport door het ‘politiek gemotiveerd’ te noemen.

Ondanks deze controverse is de bouw van het vliegveld, dat zich uitstrekt over 7650 hectare land, in volle gang. Als alles volgens plan verloopt, opent het vliegveld vanaf eind 2018 in etappes. De Turkse staat heeft gegarandeerd dat er de eerste twaalf jaar na de opening 342 miljoen passagiers zullen komen.

Grootste vliegveld ter wereld

En is de laatste bouwfase achter de rug — dat staat gepland voor het jaar 2028 — dan moet het vliegveld, dat de capaciteit krijgt om 150 miljoen passagiers te herbergen, het grootste vliegveld ter wereld zijn. Het zal geëxploiteerd worden door het zogeheten IGA Havalimani Isletmesi consortium, dat uit vijf bedrijven bestaat: Limak, Cengiz, Kolin, MAPA en Kalyon. Dat verwierf met een bod van € 22.2 mrd de operationele rechten van het vliegveld voor 25 jaar.

De opening van de derde brug over de Bosporus is gepland voor later dit jaar. Hoe het staat met de bouw van zeekanaal Kanal Istanbul,dat de Bosporus moet ontlasten en volgens een plan uit 2014 bij Yeniköy in de Zwarte Zee moet uitkomen, is echter nog erg onduidelijk.

Speculatie

In Durusu, een desolaat dorp even ten zuiden van Yeniköy, hebben de megaprojecten tot speculatie op grond geleid. Makelaarskantoortjes zijn er — ondanks waarschuwing van minister Yildirim — als paddenstoelen uit de grond geschoten. Yaşar Erkoç rookt een sigaret voor zijn makelaardij Çınarçeşme.

Kleurrijke afbeeldingen van het derde vliegveld, van Kanal Istanbul en grote jachthavens sieren de ramen van zijn kantoor. ‘Als je in deze omgeving wil investeren, ben je eigenlijk al te laat. Door de megaprojecten zijn de prijzen van land hier over de kop gegaan,’ vertelt Erkoç. In het gebied eromheen verrijzen nu talloze villacomplexen van investeerders die er wel op tijd bij waren.

Probleem

Econoom Mustafa Sönmez, tevens columnist van Hurriyet Daily News, de oudste Engelstalige krant van Turkije, stelt dat de bewoners van Istanbul en Turkije de gevolgen van de megaprojecten niet alleen zullen merken aan hun leefomgeving, maar ook in hun portemonnee. Met name de financiële soliditeit van het vliegveld is volgens Sönmez een groot probleem.

‘Bij zulke grote publiek-private projecten is het noodzakelijk om buitenlandse financiers te zoeken. Maar die waren alleen bereid om geld voor het derde vliegveld te verstrekken omdat de staat garant stond voor een bepaald aantal passagiers. Met de huidige economische vooruitzichten is zo’n garantstelling echter een zeer risicovolle onderneming,’ aldus Sönmez.

Zorgen IMF

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) deelt de zorgen van Sönmez over de manier waarop de publiek-private projecten gefinancierd zijn. Het waarschuwde er in een recente analyse van het Turkse monetaire en fiscale beleid voor dat door het toenemende aantal publiek-private projecten er wellicht onvoldoende geld in de staatskas overblijft tijdens een periode van economische neerval.

Het IMF raadt sterker centraal toezicht op deze projecten aan, plus meer openheid van zaken. Dat de route van Kanal Istanbul vijf jaar na de eerste aankondiging van het project nog steeds niet vaststaat, is volgens Sönmez een teken aan de wand. ‘Het zou wel eens heel moeilijk kunnen worden om alle projecten die in de planning zitten te realiseren,’ waarschuwt hij.

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.