Oppositie moet waken voor de wraak van de AK-partij
Foto: Creative Commons

Oppositie moet waken voor de wraak van de AK-partij

In de nasleep van de mislukte couppoging van afgelopen vrijdagavond verkeert Turkije in staat van verwarring. De couppoging kostte aan bijna 300 mensen het leven, verklaarde premier Binali Yildirim, die 15 juli uitriep als Dag van de Democratie. In het weekeinde gingen aanhangers van president Recep Tayyip Erdogan en de regerende AK-partij in het hele land massaal feestend met Turkse vlaggen en portretten van hun leider de straat op.

Via sms-berichten en de oproepen vanuit moskeeën werden burgers opgeroepen de ‘nationale wil’ en de ‘democratie’ op straat te verdedigen. Manifestaties van grote symbolische betekenis die een klopjacht van Erdogan op oppositie legitimeren, menen analisten. Minister van justitie Bekir Bozdag verklaarde zaterdag dat reeds meer dan 6000 mensen binnen het leger en het justitieel apparaat werden aangehouden. Verschillende kleine, kritische media werden uit de lucht gehaald.

Volgens analist en publicist Levent Gültekin zal Erdogan de couppoging aangrijpen om zijn machtsbasis verder te versterken. ‘Dat de aanhangers van Erdogan zo massaal gehoor gaven aan de oproep van de regering de straat op te gaan, geeft hem veel vertrouwen. Voorheen was het altijd de oppositie die op straat wilde demonstreren. Tijdens de Gezi Park-protesten dreigde Erdogan zijn eigen aanhang de straat op te sturen als dat nodig was. En dat maakt hij nu waar’, aldus Gültekin.

Collectief trauma

Tussen 1960 en 1997 dwong het Turkse leger viermaal een gekozen regering af te treden. Gültekin benadrukt dan ook dat militaire coups als een trauma in het collectieve geheugen van Turkije liggen. ‘Iedere tien jaar werd het land 50 jaar terug in de tijd geworpen. Dat is nu voorkomen, maar het alternatief is een eenpartijstaat waarin alle oppositie de mond wordt gesnoerd’, weet Gültekin.

Volgens een Turkse academicus die anoniem wil blijven uit angst voor repercussies, bestaat het grootste gevaar eruit dat mensen het recht in eigen hand nemen. Daags na de couppoging kwamen beelden naar buiten van verschillende militairen die gelyncht werden op de brug over de Bosporus, die ze tijdens de couppoging enige tijd hadden ingenomen. Ook kwamen er berichten naar buiten van aanvallen op winkels van Syriërs, die Erdogan onlangs Turks staatsburgerschap in het vooruitzicht stelde.

Gemeenschappelijke vijanden

De Turkse regering beschuldigt volgelingen van Fethullah Gülen, een islamitische prediker woonachtig in de Verenigde Staten en voormalige bondgenoot van Erdogan, ervan de couppoging beraamd te hebben. Gülen zelf, die volgelingen heeft in het veiligheids- en justitieel apparaat in Turkije, ontkende in een verklaring enige betrokkenheid en suggereerde dat de coup geënsceneerd is door Erdogan zelf.

Erdogan, de AK-partij en Gülen trokken samen op om gemeenschappelijke vijanden, veelal hooggeplaatste militaire officieren, aan te pakken. De alliantie leidde via twee grote rechtszaken onder de namen Ergenkon en Balyoz aanvankelijk tot hun vervolging. Toen Gülen en Erdogan in december 2013 openlijk de confrontatie zochten rondom een corruptieschandaal binnen de regering, volgde al een grote schoonmaak in het justitieel apparaat. Aan Gülen gelieerde rechters, aanklagers en mensen binnen het politieapparaat werden uit hun functie gezet, gevangen genomen of ontvluchtten het land. In 2015 werd iedereen die werd vervolgd in de Ergenekon- en Balyoz-rechtszaken, vaak met gefabriceerd bewijsmateriaaal, vrijgesproken.

Gelekt

Turkse media beweren dat couppoging geïnitieerd is door militairen die in augustus door de Hogere Militaire Raad (YAŞ) uit het leger gezet zouden worden. De Turkse geheime dienst zou die informatie aan hen gelekt hebben en hun deze couppoging als laatste redmiddel hebben gelaten.

De confrontatie tussen Gülen en Erdogan leidt tot diplomatieke spanning tussen Turkije en de Verenigde Staten. Premier Yildirim stelde publiekelijk dat het land (de VS) dat niet meewerkt aan de uitlevering van Gülen geen vriend van Turkije kan zijn. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken John Kerry verzocht om bewijzen van Gülen’s betrokkenheid, maar wees beschuldigingen van Amerikaanse betrokkenheid ten strengste van de hand.

Grauw

De nabije toekomst ziet er volgens de academicus hoe dan ook grauw uit voor Turkije. ‘Met het afzetten van Davutoglu (voormalig premier, red.) vond recent al een coup plaats. Nu wordt dat nog eens dubbel over gedaan. Het geeft Erdogan een legitieme reden om een heksenjacht te starten.’ De arrestatie van zo’n 3000 militairen en het ontslag van bijna evenzoveel rechters, in het weekeinde na de couppoging, maakt duidelijk dat die heksenjacht reeds aan de gang is.

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.