In Turkije dreigt een kennisvlucht

In Turkije dreigt een kennisvlucht

‘Vrijwel al mijn collega’s maken plannen om te vertrekken.’ Hakan Günes, universitair docent politicologie aan de Universiteit van Istanboel, ziet en hoort het vrijwel dagelijks. De repressieve atmosfeer en de vele aanslagen in Turkije zijn voor steeds meer mensen reden om een vertrek te overwegen. Günes ziet vooral collega’s met kinderen werken aan vertrekplannen. ‘De toekomst ziet er in dit land steeds somberder uit. Als er een alternatief mogelijk is, brengen deze mensen hun kinderen liever in een ander land groot.’

Een rondgang langs westerse ambassades leert dat die worden overspoeld met visumaanvragen. De toch al in zwaar weer verkerende Turkse economie dreigt daarmee goed opgeleide arbeidskrachten te verliezen aan het buitenland. De Europese Unie oogst wat het gezaaid heeft, zegt Günes, doelend op de in maart gesloten vluchtelingendeal. Hij verwacht dat steeds meer mensen in uitzichtloze situaties — ontslag na de mislukte staatsgreep van afgelopen zomer — naar de EU zullen vertrekken. ‘De EU moet zich realiseren dat het met de vluchtelingendeal en de steun aan president Erdogan haar geestverwanten wegjaagt uit Turkije,’ stelt Günes.

Gesloten deuren

Cüneyt Dinc is een academicus die noodgedwongen met een vertrek bezig is. De Duits-Turkse socioloog doceerde op de Suleyman Sah Universiteit, een van de elf aan de Gülen-beweging gelieerde universiteiten die na de couppoging hun deuren moesten sluiten. De in Pennsylvania wonende moslimgeleerde Fetullah Gülen wordt door Ankara gezien als het brein achter de couppoging.

Nadat Dinc zijn baan was kwijtgeraakt bleek het voor hem onmogelijk om weer in Turkije aan de slag te komen. Alle medewerkers van gesloten universiteiten zijn op een zwarte lijst geplaatst, die alle deuren gesloten houdt in Turkije.

Dinc groeide op in Duitsland, maar woont al sinds 2009 in Turkije. ‘Het was toen voor mijn carrière beter om in Turkije aan de slag te gaan', vertelt Dinc, die niets met de Gülen-beweging te maken zegt te hebben. Nu werken in Turkije onmogelijk is, wil hij met zijn gezin terug naar Duitsland. Maar daar liggen de banen ook niet voor het oprapen. Terwijl hij wekelijks Duitse universiteiten aanschrijft, brengt hij tijd door met zijn twee jonge kinderen. ‘Wij hebben de luxe dat we een land hebben waar we naar terug kunnen en met hulp van familie houden we het voorlopig nog wel even uit.’

Koerdische theatershow

Niet alleen de academische wereld is getroffen door de politieke situatie. De onderdrukking en het geweld zorgen er in alle geledingen van de samenleving voor dat gedesillusioneerde mensen hun heil elders willen zoeken. Zo ook Alan Ciwan, een 27-jarige Koerdische theatermaker, die van plan is volgend jaar naar Berlijn te verhuizen. Hij maakte theater in zijn moedertaal, maar sinds de spanningen tussen Koerden en Turken steeds meer oplopen, denken de meeste theaters wel twee keer na voor ze een Koerdische theatershow op de planken zetten.

Daar komt bij dat Ciwan onlangs met een Nederlandse is getrouwd. Tijdens de coupnacht in juli besloten hij en zijn vriendin in het huwelijksbootje te stappen. ‘Dit was voor ons de beste manier om bij elkaar te kunnen zijn en ik kreeg moed om een stap te maken die ik alleen waarschijnlijk niet had durven te maken’, vertelt Ciwan, die net terug is uit Georgië, waar hij talent zocht voor het tv-programma Kurd Idol. Hij zal in het voorjaar de bekende talentenshow in het Koerdisch presenteren en zo wat geld kunnen sparen voor zijn migratieplannen.

Amerikaanse bevalling

Vermogende Turken die hun land niet willen verlaten nemen andere maatregelen met het oog op de toekomst. Bankier Erhan Tomur werkte drie jaar aaneen om anderhalve maand onbetaald verlof op te nemen en de bevalling van zijn vrouw bij te wonen in de Verenigde Staten. Omdat zijn vrouw in de VS beviel, is zijn eenjarige zoon houder van een Amerikaans paspoort. ‘Steeds meer mensen willen voor hun kinderen een exitticket achter de hand hebben voor als het hier echt misgaat', zegt Tomur.

Er is een heuse industrie ontstaan voor aspirant-ouders zoals Tomur en zijn vrouw, die een gespecialiseerd geboortebedrijf betaalden om de zaken in de VS te regelen. Jaarlijks bewandelen duizenden dezelfde route voor een betere toekomst voor hun kinderen. Maar voor een tweede kind nogmaals dezelfde procedure doorlopen is voor Tomur en zijn vrouw geen optie: ‘Als je in Turkije een kind kansen wilt geven in het leven, heb je daar heel veel geld voor nodig. We hebben een goed salaris, maar kunnen niet nog een keer zo’n investering betalen’, aldus Tomur.

Maar niet iedereen is in de gelegenheid om voor een route over het hobbelige hazenpad naar het buitenland te kiezen. Zoals een voorbijganger opmerkte op de ‘martelaarsheuvel’ in de wijk Besiktas in Istanboel, waar eerder deze maand bij een aanslag 44 mensen om het leven kwamen: ‘Wij gaan hier iedere dag dood, alleen omdat we in dit land zijn geboren. We leggen bloemen en dan moeten we weer over tot de orde van de dag.’

Getagged onder :

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.