Foto: Tan Tunali
Foto: Tan Tunali foto: Tan Tunali

Turkse bouwwoede niet te stoppen

Een groepje meeuwen pikt resten vis weg tussen de bergen hout en plastic. Decennialang behoorden de vogels met toeristen en werknemers uit de buurt tot de vaste bezoekers van de vismarkt in Karaköy, gelegen aan de Gouden Hoorn in Istanbul. Zonder aankondiging werkten bulldozers van de gemeentepolitie onlangs rond vier uur 's ochtends de markt tegen de vlakte. Daarbij namen ze ook de aangrenzende theetuinen en een flink aantal bomen me.

Geschokte marktkoopmannen konden de volgende ochtend hun ogen niet geloven. 'Ik werk hier al dertig jaar,' vertelt visverkoper Mustafa Kemal Erdogan. 'Er deden wel geruchten de ronde dat de gemeente iets met dit gebied wilde doen, maar dat ze ons tijdens de ramadan op zo'n manier van onze inkomsten zouden beroven, had ik niet verwacht.'

Het verhaal van de vismarkt in Karaköy staat niet op zichzelf. De Istiklal Caddesi, de centrale winkelstraat van Istanbul, is eveneens getroffen door de sloopwoede. Historische gebouwen, veelal ontworpen door Europese architecten in de late Ottomaanse tijd, maken in rap tempo plaats voor grote winkelketens. In Istanbul alleen verrezen het afgelopen jaar maar liefst 32 winkelcentra.

Patisserie Lebon wacht vermoedelijk hetzelfde lot. Een recente wetswijziging maakt het mogelijk huurders na tien jaar zonder pardon uit hun winkel te zetten. Winkeleigenaar Abdurrahman Cengiz, wiens overgrootvader de zaak in 1886 opende, ging in beroep, maar kreeg van de rechter nul op het rekest.

Hij vreest zijn winkel binnenkort te moeten verlaten. 'We weten in dit land helaas niet hoe we onze geschiedenis moeten waarderen. Ik raak een hoop kwijt, maar de wijk Beyoglu raakt met zijn geschiedenis nog veel meer kwijt.

Hoewel de stadstransformatie zich voor betrokkenen vaak als fait accompli voordoet, probeert het burgerinitiatief Beyoglu Stadssolidariteit toch iets te doen tegen 'de uitverkoop van Istanbul'. 'Als de ambtenaren een pand of gebied op het oog hebben, zijn ze nauwelijks te stoppen,' zegt advocaat Eren Can. 'Vaak wordt er zelfs doorgebouwd als de zaak nog onder de rechter is.'

Zo was het historische filmhuis Emek al met de grond gelijk gemaakt toen de rechter oordeelde dat de sloop illegaal was. Het filmhuis kwam er niet mee terug.

Het filmhuis, de patisserie en de vismarkt vertellen het economische verhaal van het afgelopen decennium in Turkije, stelt econoom Mustafa Sönmez. Hij deed onderzoek naar de rol van de bouwsector, die ongeveer een tiende uitmaakt van de Turkse economie, in het beleid van de sinds 2002 regerende AK-partij.

Volgens Sönmez gebruikt de AK-partij (AKP) de bouw heel bewust als locomotief voor economische groei. 'Constructie is afhankelijk van vergunningen die worden uitgegeven door de centrale en lokale overheid. Inmiddels heeft de AK-partij via wetgeving zo veel macht verworven dat bijna ieder stuk land in Turkije voor winstgevende bouwprojecten kan worden opengesteld.'

In 2013 legde een corruptieschandaal een wijdverbreid systeem van nepotisme bloot. De Dogus Groep bijvoorbeeld, die het land van de vismarkt kocht om er luxe, winstgevende restaurants te bouwen, blijkt via andere projecten verwikkeld in een ingenieus patronagesysteem waarin de regering grote bouwprojecten aan bevriende bedrijven toeschoof. Sönmez: 'Omdat de lijntjes tussen de AK-partij en het kapitaal zo kort zijn en de juridische controle minimaal is, kunnen ze heel snel en ondoorzichtig opereren.'

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.