Onbegrip in het DNA
Foto: BZK Iletisim

Onbegrip in het DNA

Opnieuw vormt het rauwe Anatolische landschap het decor voor een meeslepende film van de Turkse filmmaker Nuri Bilge Ceylan. Ceylan behandelt in Winter Sleep universele thema’s als vergeving, spijt en klassenstrijd, en neemt terloops ook de staat van de Turkse samenleving onder de loep.

Het leven van de gepensioneerde theaterspeler Aydin (Haluk Bilginer) staat centraal: in het besneeuwde, rotsachtige Cappadocië runt hij zijn eigen hotel als een ware landheer. Zijn mooie jonge vrouw Nihal (Melisa Sözen) en pas gescheiden zus Necla (Demet Akbağ) hebben er ook onderdak gevonden. Buiten valt de winter en binnen voert iedereen zijn eigen innerlijke strijd. Het moment waarop een steen de autoruit van Aydin kraakt, begint ook zijn ogenschijnlijk zo comfortabele leven barsten te vertonen. De onmogelijke communicatie met de niet betalende huurders in een van de huizen die hij beheert is de eerste haarscheur. Het hotel, dat al niet vol was, loopt leeg en het sluimerende ongenoegen in de onderlinge relaties komt aan de oppervlakte.

Ceylan behandelt universele thema’s als vergeving, spijt en klassenstrijd, maar neemt ook de staat van de Turkse samenleving onder de loep. Met de karakterstudie van Aydin die als seculiere intellectueel totaal vervreemd is van ‘de gewone man’ geeft hij er blijk van zijn land beter te kennen dan vele anderen uit de Turkse culturele wereld.

Vaak kijkt men in de Turkse culturele wereld, nog altijd gedomineerd door seculiere kunstenaars als Aydin, neer op lagere en religieuze klassen. Die worden veelal weggezet als onwetende zielen aan wie de moderniteit van de Turkse Republiek voorbij is gegaan. Ceylan doet dat niet. Hij toont de harde werkelijkheid van de huurders die moeten leven van het salaris van imam Hamdi, omdat zijn broer en pater familias net uit de gevangenis komt en geen werk kan vinden. Tegelijkertijd legt hij met subtiele grapjes de politieke gevoeligheden in Turkije bloot. Als Aydin een kritische column schrijft over religie, nuanceert hij die godsdienstkritiek nog in dezelfde column. Ceylan toont daarmee ook de religieuze druk in de Turkse samenleving en media.

Terwijl Aydin in huiselijke sfeer aan zijn column werkt zeggen Necla en hij elkaar nietsontziend de waarheid. Necla trekt haar dekentje nog eens over zich heen als beiden zich vilein en ritmisch van hun jarenlange naar elkaar opgekropte frustratie ontdoen. Aydin is voor Necla een egoïstische man die alleen zijn eigen wereldje kent en de hoge verwachtingen van de familie niet kon waarmaken. Necla is voor Aydin een al even mislukt wezen dat leeft zonder passie; Dat de gordijnen zonder stemverheffingen of gesmijt met deuren naar beneden komen maakt dat ieder woord zich in de ziel kerft. Ceylan heeft geen overdreven drama nodig om de duistere kanten van de mens bloot te leggen. Dat hij dat in een gezellige studeerkamer doet maakt het beeld des te sterker.

Het ritme, begeleid door Schuberts 20e pianosonate, de enige muziek in de film, is naast de sociaal-psychologische dimensie het dragende aspect van de film. Hoewel de film bijna drieën half uur duurt, verveelt hij geen moment. Afwisselend symbolische beelden en directe confrontaties geven de tempowisselingen aan. Scharnierpunten in de film worden begeleid door steigerende paarden en smeulend geld.

Ook in Aydin’s relatie met Nihal wordt na jaren van wederzijds sluimerende afgunst de schijn niet langer opgehouden. Nihal is als jonge vrouw van een vermogende, oudere man in het lege landschap op zoek naar zelfontplooiing en zingeving. Met inzameling voor arme basisscholen en empathie naar de problematische huurders probeert ze de klassenkloof in het arme Cappadocië te dichten. Als Aydin haar van naïviteit beticht pakt hij ook haar laatste restje eigenwaarde af. Nihal moet haar verzoenende gedrag uiteindelijk duur bekopen. De realistische Aydin komt beter tot zijn recht dan de idealistische Nihal

Een tragische, maar wellicht terechte boodschap in een land waarin het wederzijdse onbegrip tussen verschillende klassen al decennialang hoofdgen is van het nationale DNA.

Lees op cineville.nl

Getagged onder :

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.